Werven zonder motivatiebrief Motivatiebrief afschaffen: wat vraag je dan wel?

Waarom de motivatiebrief steeds minder zegt

Een motivatiebrief laat vooral zien hoe goed iemand een brief kan schrijven. Sinds iedereen een taalmodel kan gebruiken, zegt ook dat weinig meer. Economen van Tilburg University lieten werkzoekenden brieven schrijven met en zonder ChatGPT, en lieten recruiters van grote Nederlandse werkgevers die beoordelen. De brieven met AI waren beter geschreven, maar leverden niet meer uitnodigingen op. De verbetering zat vooral in de standaarddelen, zoals de opening en het slot, en nauwelijks in de motivatie zelf.

De onderzoekers waarschuwen ook voor het grotere effect: als iedereen een verzorgde brief instuurt, kunnen recruiters de sterkste kandidaten moeilijker van de rest onderscheiden. De brief verliest dan precies de functie die hij had.

Wat je wel vraagt: het werk zelf

Vervang de brief door een paar vragen over situaties die in de functie echt voorkomen. Niet "waarom wil je hier werken", maar "wat doe je als". Zo lees je hoe iemand denkt over het werk dat je aanbiedt.

• Neem een situatie uit het echte werk, liefst een die vaker voorkomt dan je zou willen.
• Vraag naar de aanpak en het waarom, niet naar het goede antwoord.
• Eén onderwerp per vraag, zodat je antwoorden kunt vergelijken.
• Geen strikvragen. Je wilt zien hoe iemand denkt, niet of iemand de truc kent.
• Vraag nooit naar leeftijd, afkomst, gezondheid of gezinssituatie, ook niet verpakt in een situatie.

Voorbeeldvragen per soort functie

Hoe zwaarder de functie, hoe meer vragen je kunt stellen zonder dat goede mensen afhaken. Een richtlijn: twee vragen voor uitvoerend werk, drie voor een vakfunctie, tot vijf voor een senior of leidinggevende rol.

• Uitvoerend werk, bijvoorbeeld magazijn, horeca of schoonmaak: Je dienst begint en een collega heeft zich ziek gemeld. Wat doe je in het eerste uur?
• Uitvoerend werk, bijvoorbeeld magazijn, horeca of schoonmaak: Een klant is boos over iets wat niet aan jou ligt. Hoe pak je dat aan?
• Vakfunctie, bijvoorbeeld monteur, administratie of binnendienst: Je komt bij een klus en wat er klaarligt klopt niet met de opdracht. Wat doe je?
• Vakfunctie, bijvoorbeeld monteur, administratie of binnendienst: Vertel over een fout die je in je werk maakte. Wat deed je daarna anders?
• Vakfunctie, bijvoorbeeld monteur, administratie of binnendienst: Hoe houd je bij wat je deze week allemaal moet afronden?
• Senior of leidinggevende rol: Je team gaat een deadline niet halen. Hoe hoor je dat, en wat doe je dan?
• Senior of leidinggevende rol: Welke beslissing nam je die achteraf verkeerd bleek? Hoe merkte je dat?
• Senior of leidinggevende rol: Hoe zou je je eerste drie maanden hier invullen?

Zo vergelijk je de antwoorden eerlijk

• Bepaal vooraf waar je op let, per vraag. Dan lees je elk antwoord met dezelfde bril.
• Lees op inhoud, niet op taal. Een korte zin met de goede aanpak zegt meer dan een mooie alinea zonder.
• Wat iemand niet noemt, is geen minpunt. Het is een vraag voor het gesprek.
• Gebruik het gesprek om door te vragen op wat je las, niet om opnieuw te beginnen.

Hoe Candid dit doet

In Candid stel je per vacature je eigen vragen over het werk. De kandidaat beantwoordt ze, en de AI vraagt één keer door op wat iemand schreef. Jij krijgt per kandidaat een dossier met letterlijke citaten en gespreksvragen. De AI geeft geen score en maakt geen rangorde; jij beslist wie je spreekt.

Bronnen

• Tilburg University: Labor market signals, the role of Large Language Models (Journal of Labor Economics): https://research.tilburguniversity.edu/en/publications/labor-market-signals-the-role-of-large-language-models-2/
• HRpraktijk: AI maakt sollicitatiebrieven beter, maar verslechtert de match: https://www.hrpraktijk.nl/werving-selectie/ai/ai-maakt-sollicitatiebrieven-beter-maar-verslechtert-de-match/

Veelgestelde vragen

Is een motivatiebrief verplicht bij een sollicitatie?

Nee. Er is geen regel die een motivatiebrief voorschrijft. Je bepaalt als werkgever zelf wat je vraagt, zolang je niet discrimineert.

Mag ik nog wel een cv vragen?

Ja. Je kunt een cv optioneel maken, of alleen vragen waar het echt iets toevoegt.

Hoeveel vragen stel ik in plaats van een brief?

Twee voor uitvoerend werk, drie voor een vakfunctie en tot vijf voor een senior rol. Elke extra vraag kost je sollicitanten, dus kies de vragen die echt iets zeggen.